آموزش افزایش سرعت SSD با تغییر تنظیمات ویندوز

اگر اس اس دی جدید روی سیستم گذاشته اید اما ویندوز هنوز مثل قبل دیر بالا می آید یا سرعت کپی فایل ها پایین است، مشکل از خود سخت افزار نیست. تنظیمات پیش فرض ویندوز بیشتر برای هارددیسک های قدیمی (HDD) مناسب است. این تنظیمات جلوی سرعت واقعی SSD را می گیرد و با نوشتن اطلاعات اضافی روی درایو، عمر مفید آن را کم می کند.

با چند تغییر ساده در تنظیمات ویندوز می توانید سرعت اس اس دی را بالا ببرید و ماندگاری آن را بیشتر کنید. در این راهنما ۱۲ تنظیم کاربردی را بررسی می کنیم؛ از تغییر وضعیت مصرف برق سیستم تا فعال کردن قابلیت TRIM و تنظیم درست فایل پیجینگ (Paging File).

در ادامه این آموزش از سایت تک تیپ، کاربردی ترین روش های بهینه سازی تنظیمات ویندوز را برای به حداکثر رساندن سرعت SSD بررسی می کنیم.

۱2 تنظیم کلیدی ویندوز برای افزایش سرعت SSD

سرعت درایو SSD خود را با تغییر چند تنظیم ساده در ویندوز به حداکثر برسانید. با انجام روش های زیر طول عمر SSD (قیمتش الان خیلی گرونه باید محکم بهش بجسبیم تا روش خط نیوفته) خود را افزایش دهید.

تنظیم برنامه مصرف برق روی عملکرد بالا (High Performance)

تنظیمات پیش فرض مصرف برق در ویندوز برای کاهش مصرف انرژی، قدرت پردازنده و بخش ذخیره سازی را محدود می کند. این حالت کارایی اس اس دی به ویژه مدل های سریع NVMe را که از درگاه PCIe استفاده می کنند، کاهش می دهد.

با فعال کردن حالت High Performance، محدودیت های بخش ذخیره سازی برداشته می شود و برق رسانی به قطعات در پایدارترین حالت قرار می گیرد تا سخت افزار با تمام توان کار کند.

برای فعال کردن این حالت، مراحل زیر را انجام دهید:

1. کلیدهای Win + S را روی کیبورد فشار دهید، عبارت Control Panel را جستجو کرده و وارد آن شوید.
2. در پنجره باز شده، مسیر Hardware and Sound >Power Options را دنبال کنید.
3. از بخش Preferred plans یا با باز کردن منوی کشویی Hide additional plans، گزینه High performance را انتخاب کنید.

غیرفعال کردن قابلیت خاموش شدن هارد دیسک

گزینه خاموش کردن هارد دیسک پس از چند دقیقه بی استفاده ماندن، برای کاهش استهلاک هارد دیسک های قدیمی ساخته شده است و تاثیری روی بهبود کارکرد اس اس دی ها ندارد.

وقتی این قابلیت فعال باشد، ویندوز اس اس دی را در زمان بیکاری به حالت خواب یا مصرف کم می برد. این کار باعث می شود موقع استفاده مجدد، سیستم با کمی تاخیر و کندی مواجه شود.

از آنجا که حافظه های اس اس دی قطعه متحرک ندارند، این تنظیمات هیچ فایده ای برای آن ها ندارد و فقط سرعت پاسخ دهی سیستم را کم می کند.

برای غیرفعال کردن این گزینه و حفظ سرعت اس اس دی، مراحل زیر را انجام دهید:

• مرحله ۱. کنترل پنل را باز کنید و به بخش Hardware and Sound و سپس Power Options بروید.
• مرحله ۲. جلوی برنامه مصرف برق فعلی سیستم، روی گزینه Change plan settings کلیک کنید.
• مرحله ۳. در صفحه جدید، روی گزینه Change advanced power settings بزنید.
• مرحله ۴. در پنجره باز شده، بخش Hard disk و سپس Turn off hard disk after را باز کنید و مقدار آن را روی 0 (Never) بگذارید.
• مرحله ۵. در نهایت برای ثبت تنظیمات، روی Apply و بعد OK کلیک کنید.

غیرفعال کردن حالت Hibernation

وقتی کامپیوتر وارد حالت Hibernation می شود، تمام اطلاعات موجود در رم را درون فایلی به نام Hiberfil.sys روی درایو SSD ذخیره می کند.

اگر همیشه از این حالت استفاده می کنید، حجم این فایل به مرور بسیار زیاد می شود. نوشتن مداوم و حجم بالای داده ها روی درایو، طول عمر SSD را کاهش می دهد. به همین دلیل بهتر است این قابلیت را غیرفعال کنید.

برای غیرفعال کردن این حالت، مراحل زیر را انجام دهید:

۱. منوی استارت ویندوز را باز کنید، عبارت cmd را تایپ کرده و کلیدهای میانبر Ctrl + Shift + Enter را بزنید تا محیط Command Prompt با دسترسی ادمین (Run as administrator) باز شود.

۲. دستور powercfg.exe /hibernate off را تایپ کرده و کلید Enter را فشار دهید.

فعال کردن قابلیت Write Caching در SSD

بسیاری از حافظه های SSD قابلیتی به نام حافظه پنهان نوشتن (Write Caching) دارند. این ویژگی داده ها را موقتا در یک حافظه سریع ذخیره می کند تا از نوشتن مداوم اطلاعات کوچک روی درایو جلوگیری شود.

فعال کردن این قابلیت تعداد دفعات نوشتن روی دیسک را کاهش می دهد که نتیجه آن افزایش سرعت کار با سیستم و طولانی تر شدن عمر SSD است. برای فعال سازی این ویژگی مراحل زیر را انجام دهید:

• مرحله ۱. کلیدهای ترکیبی Win + X را روی کیبورد فشار دهید و از منوی باز شده گزینه Device Manager را انتخاب کنید.
• مرحله ۲. بخش Disk drives را باز کنید، روی نام SSD خود راست کلیک کرده و گزینه Properties را بزنید.
• مرحله ۳. به تب Policies بروید، تیک گزینه Enable write caching on the device را بزنید و در نهایت روی OK کلیک کنید.

فعال کردن TRIM در ویندوز

فعال کردن دستور TRIM یکی از موثرترین راه ها برای افزایش سرعت و طول عمر حافظه SSD است. این قابلیت به سیستم عامل ویندوز اجازه می دهد تا بلوک های داده بدون استفاده را شناسایی کرده و به کنترلر SSD اعلام کند تا در زمان بیکاری سیستم، آن ها را پاکسازی کند.

اگر این ویژگی غیرفعال باشد، درایو SSD برای حذف فایل های قدیمی مجبور به انجام پردازش های اضافی و تکراری می شود. این موضوع در درازمدت باعث استهلاک سریع تر قطعه و افت محسوس سرعت آن خواهد شد.

برای بررسی وضعیت و فعال سازی TRIM در ویندوز، مراحل زیر را انجام دهید:

1. منوی استارت را باز کرده، عبارت Command Prompt را جستجو کنید و آن را به صورت Run as administrator اجرا کنید.
2. کد زیر را در محیط خط فرمان وارد کرده و کلید Enter را بزنید:
   fsutil behavior query DisableDeleteNotify
3. اگر در پاسخ، عبارت DisableDeleteNotify = 0 را مشاهده کردید، یعنی این قابلیت از قبل روی سیستم شما فعال است.
4. در صورتی که عدد جلوی این عبارت 1 بود، با وارد کردن دستور زیر این ویژگی را فعال کنید:
   fsutil behavior set DisableDeleteNotify 0

غیرفعال کردن سرویس SysMain

سرویس SysMain برنامه های پرکاربرد شما را شناسایی کرده و آن ها را از قبل در حافظه رم بارگذاری می کند. این کار سرعت اجرای برنامه ها را در هارد دیسک های قدیمی (HDD) افزایش می دهد.

اگر از حافظه SSD استفاده می کنید، نیازی به این سرویس ندارید؛ چرا که سرعت انتقال داده ها در SSD به اندازه کافی بالا است. فعال بودن SysMain در سیستم های مجهز به SSD تنها باعث نوشتن مداوم اطلاعات در پس زمینه، مصرف بیهوده منابع سیستم و کاهش طول عمر درایو می شود.

برای خاموش کردن این سرویس، مراحل زیر را انجام دهید:

۱. کلیدهای ترکیبی Win + R را روی کیبورد فشار دهید تا پنجره Run باز شود. سپس عبارت services.msc را تایپ کرده و کلید Enter را بزنید.

۲. در لیست سرویس ها، گزینه SysMain را پیدا کنید، روی آن راست کلیک کرده و Properties را انتخاب کنید.

۳. در تب General، گزینه Startup type را روی حالت Disabled قرار دهید و سپس روی دکمه Stop کلیک کنید تا سرویس متوقف شود.

۴. در نهایت روی دکمه OK کلیک کنید تا تغییرات ذخیره شوند.

غیرفعال کردن فایل پیجینگ (Pagefile)

فایل پیجینگ یکی از ضروریات ویندوز است و اگر اجازه استفاده از اس اس دی نداشته باشد بر روی رم کامپیوتر اجرا می شود. به همین علت قبل از انجام این مورد پیشنهاد ما دارا بودن رم بالای 32 گیگابایت است. اگر رم کافی ندارید این مورد را انجام ندهید زیرا مشکلات جانبی در پی خواهد داشت.

فایل پیجینگ (pagefile.sys) همان حافظه مجازی سیستم است. ویندوز زمان پر شدن رم به سراغ این فایل می رود، اما نوشتن مداوم اطلاعات روی این بخش، عمر SSD را کم می کند و بخشی از فضای ذخیره سازی شما را هم اشغال نگه می دارد.

برای غیرفعال کردن فایل پیجینگ، مراحل زیر را انجام دهید:

1. مرحله ۱: کلیدهای میانبر Win + R را بزنید تا پنجره Run باز شود. عبارت sysdm.cpl را تایپ کنید و اینتر بزنید تا پنجره System Properties باز شود.
2. مرحله ۲: به تب Advanced بروید و در بخش Performance روی گزینه Settings کلیک کنید.
3. مرحله ۳: در پنجره جدید، دوباره وارد تب Advanced شوید و در بخش Virtual Memory روی دکمه Change کلیک کنید.
4. مرحله ۴: تیک گزینه Automatically manage paging file size for all drives را بردارید. سپس درایو ویندوز (معمولا درایو C) را انتخاب کنید.
5. مرحله ۵: گزینه No paging file را فعال کرده و روی دکمه Set کلیک کنید.
6. مرحله ۶: در نهایت روی OK کلیک کنید و سیستم را ری استارت کنید تا تغییرات اعمال شوند.

غیرفعال کردن ایندکس درایو (Drive Indexing)

سرویس جستجوی ویندوز به طور مداوم فایل های داخل SSD را اسکن و فهرست بندی می کند تا سرعت جستجو را بالا ببرد. این کار باعث نوشتن مکرر اطلاعات روی درایو و درگیر شدن منابع سیستم می شود.

از آنجا که سرعت دسترسی SSDها بسیار بالا و نزدیک به صفر است، فعال بودن این قابلیت تاثیر محسوسی در سرعت جستجو ندارد و فقط عمر مفید درایو را کم می کند.

برای غیرفعال کردن این ویژگی، مراحل زیر را انجام دهید:

۱. کلیدهای ترکیبی Win + E را بزنید تا File Explorer باز شود. به بخش This PC بروید، روی درایو SSD خود راست کلیک کنید و Properties را بزنید.

۲. در تب General، تیک گزینه Allow files on this drive to have contents indexed in addition to file properties را بردارید.

۳. روی Apply و سپس OK کلیک کنید تا تغییرات ذخیره شوند.

تنظیم برنامه بهینه سازی دوره ای

ویندوز ۱۱ ابزاری داخلی برای بهینه سازی خودکار و منظم درایوها دارد. بهترین حالت، تنظیم این برنامه روی بازه هفتگی است. برای فعال سازی و تغییر تنظیمات این بخش، مراحل زیر را انجام دهید:

۱. روی منوی استارت ویندوز کلیک کنید.

۲. عبارت Tools را جستجو کرده و ابزار Windows Tools را باز کنید.

۳. گزینه Defragment and Optimize Drives را اجرا کنید، سپس درایو مورد نظر خود را انتخاب کنید.

۴. با کلیک روی دکمه Optimize درایو به صورت دستی بهینه سازی می شود. همچنین برای تغییر زمان بندی خودکار می توانید از گزینه Change Settings استفاده کنید.

پاکسازی خودکار SSD با ابزار Storage Sense

وقتی ظرفیت درایو SSD پر میشود، سرعت و کارایی آن به شدت افت میکند. دلیل این اتفاق این است که کنترلر درایو، فضای خالی و بلوکهای آماده کمتری برای نوشتن و سازماندهی اطلاعات در اختیار دارد.

ویندوز برای حل این مشکل ابزاری به نام Storage Sense دارد. این ویژگی کاربردی به طور خودکار فایلهای موقت، محتویات سطل زباله و دانلودهای قدیمی را پاک میکند تا سرعت اس اس دی شما کاهش نیابد.

برای فعال کردن این ویژگی مراحل زیر را انجام دهید:

۱. کلیدهای ترکیبی Win + I را روی کیبورد فشار دهید تا بخش تنظیمات باز شود، سپس به مسیر System و بعد Storage بروید.

۲. گزینه Storage Sense را روشن کنید. برای تنظیم زمانبندی پاکسازی (روزانه، هفتگی یا ماهانه) روی گزینه Configure Storage Sense or run it now کلیک کنید.

بهبود کارایی نرم افزارهای حرفه ای با راه اندازی RAID

اگر به طور مداوم با برنامه های سنگین ویرایش عکس و تدوین ویدیو کار می کنید، راه اندازی یک آرایه RAID با سرعت بالا می تواند سرعت کارتان را به طور چشمگیری افزایش دهد. برای ساخت این آرایه با دو یا چند حافظه SSD، همه چیز به پردازنده و مادربرد سیستم شما بستگی دارد. اینتل و AMD ابزارها و درایورهای ویژه ای برای این کار ارائه داده اند و برخی از شرکت های سازنده مادربرد نیز فرآیند راه اندازی آن را بسیار ساده کرده اند.

با راه اندازی یک آرایه ساده RAID 0 با دو درایو، سرعت خواندن و نوشتن متوالی اطلاعات تقریبا دو برابر می شود. البته به دلیل افزایش تاخیر در انتقال داده ها، بخشی از سرعت پردازش فایل های بسیار کوچک و پراکنده را از دست می دهید. نکته مهم دیگر این است که در پیکربندی RAID 0، در صورت خرابی حتی یکی از درایوها، تمام اطلاعات ذخیره شده روی هر دو درایو به طور کامل از دست می رود.

همیشه ۲۰ درصد از فضای حافظه SSD را خالی بگذارید

کنترلرهای SSD برای انجام کارهایی مثل مرتب سازی داده ها (Garbage Collection)، توزیع یکنواخت استهلاک روی سلول ها (Wear Leveling) و دستور TRIM به فضای خالی نیاز دارند.

پر شدن کامل درایو SSD سرعت خواندن و نوشتن آن را به شدت کم میکند و طول عمر قطعه را کاهش میدهد. برای حفظ کارایی و سلامت ویندوز و سخت افزار خود، همیشه حداقل ۲۰ درصد از ظرفیت درایو را خالی نگه دارید.

برای بررسی وضعیت فضای ذخیره سازی در ویندوز، کلیدهای میانبر Win + E را بزنید تا File Explorer باز شود، سپس از منوی سمت چپ روی This PC کلیک کنید. در بخش Devices and drives میتوانید میزان فضای خالی هر درایو را روی نوار وضعیت آن ببینید.

یک نرم افزار جدید مایکروسافت معرفی کرده که فضای درایو را بررسی کرده و فایل های حجیم و غیر کاربردی را معرفی کرده تا بتوانید فضای SSD را خالی کنید این نرم افزار به نام PC manager در استور خود مایکروسافت به صورت رایگان قابل دانلود می باشد.

نتیجه گیری

اس اس دی به دلیل سرعت بالا و پایداری، تفاوت محسوسی در تجربه کار با ویندوز ایجاد می کند؛ اما برای بهره مندی کامل از این پتانسیل، تنظیمات پیش فرض سیستم عامل باید متناسب با ساختار این نوع درایو تغییر کند. در این مقاله، ۱۲ روش نرم افزاری که همگی از طریق تنظیمات داخلی ویندوز (بدون نیاز به نرم افزار یا سخت افزار جانبی) قابل انجام هستند را بررسی کردیم؛ از تغییر پلن مصرف برق و غیرفعال سازی Hibernation گرفته تا مدیریت فایل پیجینگ و فعال سازی TRIM.

لازم به ذکر است که این ها تنها بخشی از راه های افزایش سرعت SSD هستند و روش های دیگری نیز مانند فعال سازی حالت AHCI از طریق BIOS، بروزرسانی فرمور درایو با نرم افزار اختصاصی سازنده، یا راه اندازی آرایه RAID برای کاربران حرفه ای وجود دارد که در سطح سخت افزار یا خارج از تنظیمات ویندوز انجام می شوند و در این مقاله به آن ها پرداخته نشد. اگر شما هم روش یا تجربه دیگری برای افزایش سرعت SSD خود دارید، خوشحال می شویم آن را در بخش نظرات با ما و سایر کاربران به اشتراک بگذارید.