آموزش تغییر کارت گرافیک (GPU) پیش‌فرض برای برنامه‌ها در ویندوز ۱۰

کاربرانی که سیستم یا لپ‌تاپشان دارای چند کارت گرافیک است (مانند لپ‌تاپ‌هایی با گرافیک آنبورد و مجزا)، می‌توانند به صورت دستی پردازنده گرافیکی را برای هر برنامه تعیین کنند. این قابلیت به شما کمک می‌کند تا برای اجرای نرم‌افزارهای سنگین، کارت گرافیک قدرتمند را انتخاب کرده و برای کارهای روزمره، با استفاده از گرافیک ضعیف‌تر، در مصرف باتری صرفه‌جویی کنید.

پیش از شروع، بهتر است ابتدا با دو نوع پردازنده گرافیکی آشنا شویم. پردازنده گرافیکی‌ای که همراه با CPU عرضه می‌شود، گرافیک مجتمع (Integrated GPU) نام دارد. این نوع گرافیک مستقیماً روی مادربرد قرار دارد و از منابع سیستم (مانند رم) به صورت مشترک استفاده می‌کند.

در مقابل، گرافیک اختصاصی (Dedicated GPU) یک قطعه سخت‌افزاری کاملاً مجزاست که باید آن را جداگانه تهیه کنید. این کارت گرافیک برای وظایف سنگین و نیازمند به عملکرد بالا، مانند ویرایش ویدیو یا اجرای بازی‌ها، طراحی شده است.

اگر بخواهیم تفاوت این دو را ساده کنیم:

• گرافیک مجتمع: برای کارهای سبک و روزمره مناسب است.
• گرافیک اختصاصی: برای وظایف سنگین و تخصصی ایده‌آل است.

آموزش مشاهده مدل کارت گرافیک نصب شده در ویندوز

برای بررسی اینکه چه پردازنده گرافیکی (GPU) روی سیستم شما نصب شده است، دو روش ساده وجود دارد:

روش اول: استفاده از Device Manager

1. در منوی استارت، عبارت «Device Manager» را جستجو و آن را باز کنید. (در نسخه‌های قدیمی‌تر ویندوز، می‌توانید از طریق Control Panel > Device Manager اقدام کنید).
2. در پنجره باز شده، به دنبال گزینه Display adapters بگردید و روی فلش کنار آن کلیک کنید تا لیست کارت‌های گرافیک نصب شده روی سیستم شما نمایش داده شود.

اگر دو مورد در این لیست وجود داشت، به این معناست که سیستم شما هم دارای گرافیک مجتمع (Integrated) و هم گرافیک اختصاصی (Dedicated) است. اگر فقط یک مورد مشاهده کردید، به احتمال زیاد سیستم شما تنها گرافیک مجتمع دارد (مگر در کامپیوترهای رومیزی که پردازنده آن‌ها فاقد گرافیک داخلی است).

روش دوم: استفاده از Task Manager

1. برنامه Task Manager را باز کنید.( آموزش باز کردن تسک منیجر )
2. در ستون سمت چپ، روی گزینه‌های GPU کلیک کنید. در این بخش می‌توانید ببینید چند گرافیک در سیستم شما وجود دارند و در هر لحظه کدام یک از آن‌ها فعال است.

آموزش تنظیم گرافیک پیشفرض به برنامه‌ها

برای اینکه یک برنامه را مجبور کنید تا به جای گرافیک مجتمع، از کارت گرافیک قدرتمندتر (اختصاصی) شما استفاده کند، مراحل زیر را در ویندوز ۱۰ دنبال کنید:

1. وارد Settings (تنظیمات) ویندوز شوید.
2. روی بخش System کلیک کنید.
3. از منوی سمت چپ، گزینه Display را انتخاب کنید.
4. در صفحه باز شده کمی به پایین اسکرول کنید تا به بخش «Multiple displays» برسید و روی لینک Graphics settings کلیک کنید.
5. در این صفحه، ابتدا باید نوع برنامه‌ای که می‌خواهید برای آن کارت گرافیک انتخاب کنید را مشخص نمایید:
   • Classic app: برای نرم‌افزارهای دسکتاپ معمولی که فایل اجرایی با پسوند .exe دارند.
   • Microsoft Store app: برای اپلیکیشن‌هایی که از فروشگاه مایکروسافت دانلود و نصب کرده‌اید.
6. بر اساس انتخاب بالا، برنامه مورد نظر را اضافه کنید:
   • اگر Classic app را انتخاب کردید، روی دکمه Browse کلیک کرده و فایل اجرایی (.exe) برنامه مورد نظر خود را روی کامپیوتر پیدا کنید.
   • اگر Microsoft Store app را انتخاب کردید، یک منوی کشویی دوم ظاهر می‌شود که می‌توانید اپلیکیشن را مستقیماً از آن لیست انتخاب کنید.
7. پس از یافتن برنامه، روی دکمه Add کلیک کنید تا به لیست اضافه شود.
8. اکنون برنامه به لیست پایین صفحه اضافه شده است. روی دکمه Options که زیر نام آن قرار دارد، کلیک کنید.
9. در پنجره جدید، اولویت گرافیکی مورد نظر خود را انتخاب کنید:
   • System default (پیش‌فرض سیستم): ویندوز به صورت خودکار تصمیم می‌گیرد که از کدام GPU استفاده شود.
   • Power saving (صرفه‌جویی در انرژی): برنامه روی پردازنده‌ای اجرا می‌شود که کمترین مصرف انرژی را دارد (معمولاً گرافیک مجتمع).
   • High performance (عملکرد بالا): برنامه روی قدرتمندترین پردازنده گرافیکی سیستم (معمولاً کارت گرافیک اختصاصی) اجرا می‌شود.
10. روی دکمه Save کلیک کنید.

پس از انجام این مراحل، دفعه بعدی که برنامه را اجرا کنید، ویندوز از پردازنده گرافیکی مشخص شده توسط شما استفاده خواهد کرد تا عملکرد بهینه یا مصرف باتری بهتری را ارائه دهد.

تنظیم پردازنده گرافیکی پیش‌فرض با کنترل پنل اختصاصی

علاوه بر تنظیمات داخلی ویندوز، شما می‌توانید از طریق نرم‌افزار اختصاصی کارت گرافیک خود نیز این تنظیمات را مدیریت کنید.

استفاده از کنترل پنل انویدیا (NVIDIA Control Panel)

اگر کارت گرافیک شما انویدیا است، می‌توانید از کنترل پنل انویدیا آن برای این کار استفاده کنید:

1. روی دسکتاپ راست کلیک کرده و گزینه NVIDIA Control Panel را انتخاب کنید.
2. از منوی سمت چپ، به بخش Manage 3D settings بروید و سپس تب Program Settings را باز کنید.
3. برنامه مورد نظر را از لیست انتخاب کنید (اگر در لیست نبود، روی دکمه Add کلیک کرده و فایل .exe آن را به صورت دستی اضافه کنید).
4. در بخش Select the preferred graphics processor، یکی از گزینه‌ها را انتخاب کنید:
   • Integrated Graphics: برای صرفه‌جویی در مصرف باتری.
   • High-Performance NVIDIA Processor: برای دستیابی به بالاترین عملکرد.
5. در نهایت روی دکمه Apply کلیک کنید تا تغییرات ذخیره شود.

استفاده از تنظیمات رادئون (AMD Radeon Settings)

برای کارت‌های گرافیک AMD، مراحل زیر را دنبال کنید:

1. برنامه AMD Radeon Settings را باز کنید.
2. به مسیر System > Switchable Graphics بروید.
3. اپلیکیشن مورد نظر خود را از لیست پیدا کرده یا به صورت دستی اضافه کنید.
4. برای برنامه، یکی از دو حالت زیر را تخصیص دهید:
   • Power Saving: برای استفاده از گرافیک مجتمع و صرفه‌جویی در انرژی.
   • High Performance: برای استفاده از کارت گرافیک اختصاصی AMD.
5. روی Apply کلیک کرده و برای اعمال تغییرات، برنامه را مجدداً راه‌اندازی کنید.

قبل از پایان، چند نکته کلیدی و راه‌حل برای مشکلات احتمالی وجود دارد که باید بدانید:

کدام تنظیمات اولویت دارند؟

توجه داشته باشید که تنظیماتی که در ویندوز اعمال می‌کنید، بر تنظیمات مشابه در کنترل پنل‌های انویدیا (NVIDIA) یا AMD اولویت دارند.

آیا می‌توان یک کارت گرافیک را به عنوان پیش‌فرض کل سیستم انتخاب کرد؟

خیر. شما نمی‌توانید یکی از کارت‌های گرافیک را به عنوان پیش‌فرض سراسری (Global Default) برای کل سیستم عامل تعیین کنید. این قابلیت تنها به صورت مجزا برای هر اپلیکیشن در دسترس است.

راهکارهای پیشرفته برای استفاده از کارت گرافیک اختصاصی

اگر می‌خواهید سیستم را مجبور به استفاده از کارت گرافیک اختصاصی کنید، دو راهکار پیشرفته وجود دارد:

1. اتصال مستقیم مانیتور: اطمینان حاصل کنید که کابل مانیتور شما به خروجی کارت گرافیک اختصاصی متصل است، نه به خروجی گرافیک آنبورد روی مادربرد.
2. غیرفعال کردن از طریق BIOS/UEFI: می‌توانید گرافیک مجتمع را از طریق فریمور مادربرد (BIOS یا UEFI) غیرفعال کنید.
   • هشدار: این یک اقدام پیشرفته است و انجام نادرست آن ممکن است باعث بروز مشکل در نمایش تصویر شود.

چگونه تنظیمات را ریست یا حذف کنیم؟

برای لغو این تنظیمات برای یک برنامه، به همان صفحه Graphics settings برگردید، برنامه را از لیست انتخاب کنید و یکی از دو کار زیر را انجام دهید:

• حذف کامل: روی دکمه Remove کلیک کنید تا تنظیمات سفارشی آن برنامه به طور کامل حذف شود.
• بازگشت به حالت خودکار: روی دکمه Options کلیک کرده و گزینه System default را انتخاب کنید.

منبع۱ منبع۲